Rok 1972

Po raz pierwszy w historii w Warszawie, w Pałacu Kultury i Nauki, odbywa się Kongres Międzynarodowego Związku Spółdzielczego, XXV z kolei; jego głównym organizatorem ze strony polskiej jest Naczelna Rada Spółdzielcza, która wcześniej przystąpiła do Związku, a jeden z referatów programowych Pomoc techniczna dla spółdzielni w krajach rozwijających się zaprezentowany został wspólnie przez Tadeusza Janczyka, prezesa CRS i dr. S. K. Saxenę, dyrektora generalnego MZS. W tym samym roku stworzone zostają nowe warunki korzystnej pomocy kredytowej Państwa dla spółdzielni mieszkaniowych oraz dopuszczony nowy rodzaj takich spółdzielni lokatorsko-własnościowych i możliwość przekształcania spółdzielczego lokatorskiego prawa do mieszkania w spółdzielcze prawo własnościowe; jednocześnie jednak spółdzielnie zostają zmuszone do przekazywania części lokali do dyspozycji rad narodowych, tworzony jest centralny rejestr kandydatów na członków spółdzielni, który w ciągu lat osiągnie monstrualne rozmiar y. Spółdzielczość osiąga coraz większy potencjał gospodarczy, ale postępuje podporządkowanie spółdzielni państwu, ograniczanie samodzielności, zanik samorządności, utrata spółdzielczej tożsamości.

A na świecie?

XXV Kongres Międzynarodowego Związku Spółdzielczego w Warszawie jest kolejnym po XXIV Kongresie hamburskim, który miał miejsce w 1969 r. Związek w tym czasie protestował przeciwko sowieckiej inwazji w Czechosłowacji, jak również przeciwko prześladowaniom spółdzielców po zamachu w Grecji. Od 4 lat działa biuro regionalne MZS dla Środkowej, Wschodniej i Południowej Afryki. Ale MZS nie jest już jedyną ogólnoświatową organizacją spółdzielczą – od 4 lat istnieje Międzynarodowy Związek Raiffeisenowski (IRU), a od 2 – Światowa Rada Związków Kredytowych (WOCCU); od 2 też lat funkcjonuje Stowarzyszenie Spółdzielczych Instytucji Oszczędnościowo-Kredytowych Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (obecnie Europejskie Stowarzyszenie Banków Spółdzielczych, EACB). Wreszcie rok wcześniej ONZ i jego agendy takie jak FAO i MOP wspólnie z MZS i kilkoma innymi organizacjami międzynarodowymi powołały do życia COPAC – obecnie Wspólny Komitet ds. Promowania i Rozwijania Spółdzielczości. Wtedy też przy MZS powstał Inter- COOP – Międzynarodowa Organizacja Handlowa Spółdzielczości Spożywców mająca promować współpracę ekonomiczną spółdzielni spożywców na świecie. W ostatnich latach spółdzielczość dociera do kolejnych krajów – na Kajmany, do Dubaju, Bahrajnu, Gwinei-Bissau, Liberii i na Bermudy.