Rok 1956

W atmosferze „popaździernikowych” przemian pojawiają się szanse na odnowę polskiej spółdzielczości; Naczelna Rada Spółdzielcza uchwala deklarację krytykującą „błędy i wypaczenia” w ruchu spółdzielczym w poprzednich latach. Zahamowana zostaje kolektywizacja rolnictwa, a wiele założonych na siłę Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych jest rozwiązywanych. W wyniku pierwszego Krajowego Zjazdu Delegatów Spółdzielni Mieszkaniowych, który zwołany zostaje pod sam koniec roku w Warszawie, powstaje Związek Spółdzielni Mieszkaniowych. Gminne Kasy Spółdzielcze, którym przywrócono nieco więcej samorządności i samodzielności, powracają do dawnej nazwy Spółdzielni Oszczędnościowo-Kredytowych (SOP), później także będą mogły stosować inne – bank spółdzielczy bądź kasa spółdzielcza (ale już nie Kasa Stefczyka czy Bank Ludowy). Jan Wolski podejmuje próby powołania Spółdzielczego Instytutu Samorządu Pracy przy Centralnym Związku Spółdzielczości Pracy.

A na świecie?

W Mondragon w hiszpańskim Kraju Basków z inicjatywy ks. José Marii Arizmendiarriety, który przed 15 laty został tu wikarym, a w 1943 r. założył szkołę zawodową, powstaje pierwsza spółdzielnia pracy Ulgor, która zapoczątkuje rozwój Korporacji Spółdzielczej Mondragon, po latach jednej z największych firm w Hiszpanii i jednej z czołowych spółdzielni na świecie. W Indiach utworzony zostaje Krajowy Związek Spółdzielczy Indii (NCUI), a indyjska spółdzielczość wkracza na drogę szybkiego rozwoju. Spółdzielnie pojawiają się na terenie obecnej Rwandy (wówczas administrowana przez Belgię Ruanda-Urundi), Wyspach Gilberta (obecnie Kiribati) i Ellice’a (obecnie Tuvalu) na Pacyfiku; rok wcześniej na Wyspach Cooka i w Wietnamie Południowym, a dwa lata wcześniej w Kambodży, Panamie i na Samoa. Międzynarodowy Związek Spółdzielczy potępia sowiecką interwencję na Węgrzech.