Rok 1948

Komunistyczne władze podejmują decyzję o reorganizacji polskiej spółdzielczości. Rozwiązane zostają Bank Gospodarstwa Spółdzielczego i Związek Rewizyjny Spółdzielni RP, a w miejsce tego ostatniego powołane są Naczelna Rada Spółdzielcza i Centralny Związek Spółdzielczy, co jeszcze silniej pod-porządkowuje spółdzielczość aparatowi par tyjno-państwowemu. Jednocześnie utworzona zostaje Centrala Rolnicza Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” oraz podległe jej związki powiatowe, łączące zakładane intensywnie od pewnego czasu nowe „klasowe” spółdzielnie „Samopomocy Chłopskiej” mające zastąpić dawne spółdzielnie rolniczo-handlowe. Rozpoczyna się kolektywizacja wsi poprzez Rolnicze Spółdzielnie Produkcyjne, a w nasilającej się „bitwie o handel” praktycznej likwidacji ulega nie tylko sektor prywatny, ale i „Społem” traci wiodącą rolę w zaopatrzeniu ludności miast. Powojenne plany odbudowy spółdzielczości mieszkaniowej ulegają zawieszeniu, a monopolistyczna rola w masowym rozwiązaniu kwestii mieszkaniowej przyznana zostaje państwowemu Zakładowi Osiedli Robotniczych; lokale w istniejących spółdzielniach poddane są publicznej gospodarce lokalowej, czyli „kwaterunkowi”, który odtąd będzie decydował o przydziałach mieszkań. W wyniku reformy bankowości wszystkie działające dotąd na wsi formy spółdzielni finansowych (Banki Ludowe i Kasy Stefczyka) ujednolicone zostają w postaci Gminnych Kas Spółdzielczych, które podporządkowane będą Ministrowi Skarbu i CRS „Samopomoc Chłopska”.

A na świecie?

W Pradze odbywa się XVII Kongres Międzynarodowego Związku Spółdzielczego, podczas którego ujawniają się coraz silniejsze próby Centrosoyuza i innych organizacji z krajów bloku sowieckiego przejęcia kontroli nad na polityką Związku. Rok kończy nowa agenda MZS – Międzynarodowy Komitet Spółdzielni Produkcji, Usług i Rzemieślniczych (CICOPA). W Waszyngtonie zawiązana zostaje Organizacja Państw Amerykańskich, która w swoich celach działania zapowiada wspieranie spółdzielczości w krajach członkowskich. Od roku już funkcjonuje Międzynarodowe Centrum Badań i Informacji Ekonomii Publicznej, Społecznej i Spółdzielczej CIRIEC, które istnieje do dzisiaj (obecnie przy uniwersytecie w belgijskim Liege) jako jeden z najważniejszych na świecie ośrodków badawczych gospodarki społecznej i spółdzielczości. W tym też i w poprzednim roku przy kilku niemieckich uniwersytetach (Marburg, Erlangen, Münster) powstają instytuty spółdzielcze, a także w Indiach znany do dziś Krajowy Instytut Zarządzania Spółdzielczego im. Vaikunth Mehty w Punie. Pierwsze spółdzielnie od roku istnieją w Beninie (wówczas kolonia w ramach Francuskiej Afryki Zachodniej), w Sudanie i w brytyjskim Hong Kongu. Od roku też obowiązuje we Francji nowa ustawa spółdzielcza z 1947 r., jedna z nowocześniejszych w owym czasie. Z dniem 1 stycznia w życie wchodzi nowa, republikańska Konstytucja Włoch uchwalona pod koniec 1947 roku, która w słynnym artykule 45 przyznaje spółdzielniom ważne miejsce w Republice.