Rok 1921

Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa

Powstaje Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa, najbardziej znana spółdzielcza inicjatywa w mieszkalnictwie tamtego okresu, która wybuduje osiedle na Żoliborzu, a później na Rakowcu, tworzące nowatorskiego typu „kombinat spółdzielczy”, mający zaspokajać nie tylko mieszkaniowe, ale i wszelkie inne potrzeby członków. Przedstawiciele Związku Polskich Stowarzyszeń Spożywców uczestniczą w X Kongresie Międzynarodowego Związku Spółdzielczego w Bazylei.

Maria Orsetti

A na świecie?

Rok bogaty w wydarzenia. W Bazylei w Szwajcarii odbywa się pierwszy po wojnie, X Kongres Międzynarodowego Związku Spółdzielczego z udziałem 500 delegatów z 23 krajów, w tym z Polski. Podczas Kongresu dyskutuje się m.in. o konieczności wprowadzenia wspólnej spółdzielczej flagi oraz obchodów Międzynarodowego Dnia Spółdzielczości; Kongres wyraża też protest przeciwko ograniczaniu autonomii spółdzielczej w sowieckiej Rosji. Przy okazji Kongresu powołany zostaje Komitet ds. Kobiet (przekształcony później w Międzynarodową Spółdzielczą Gildię Kobiet, następnie w Światowy Komitet Kobiet MZS, a ostatecznie w działający do dzisiaj Komitet Równouprawnienia Płci przy tym Związku), a do Komitetu Wykonawczego Gildii wybrana zostaje m.in. Polka Maria Orsetti.

Rok później powstaną też kolejne wyspecjalizowane agendy MZS: Międzynarodowa Federacja Ubezpieczycieli Spółdzielczych i Międzynarodowy Komitet Spółdzielczości Bankowej. Pierwsze spółdzielnie pojawiają się na terenie obecnego Burundi (wówczas administrowana przez Belgię Ruanda-Urundi) i w Mongolii. W kontrolowanej przez Wielką Brytanię Palestynie żydowscy osadnicy zakładają pierwszy moszaw Nahalal – spółdzielnię rolniczą o mniej radykalnym charakterze niż istniejące tam do tej pory kibuce. Szwajcarskie apteki spółdzielcze łączą się w pierwszej na świecie federacji spółdzielni tego typu. Brytyjska spółdzielczość nawiązuje oficjalne relacje handlowe z organizacjami spółdzielni w Nowej Zelandii, później także w Afryce Południowej i Australii. W Wielkiej Brytanii też startuje pierwsza Międzynarodowa Letnia Szkoła Spółdzielcza, inicjatywa wspierana w następnych latach przez MZS. We Francji wybitny działacz i teoretyk spółdzielczości prof. Charles Gide publikuje Manifest szkoły Nîmes postrzegający spółdzielczość jako ruch solidarności społecznej umiejscowiony pomiędzy liberalizmem a socjalizmem. Również we Francji zaczyna się ukazywać Revue des études coopératives, jedno z najważniejszych, publikowanych do dziś, czasopism spółdzielczych.