Rok 1909

We Lwowie utworzona zostaje, jako instytucja kredytująca wiejskie kasy oszczędnościowo-pożyczkowe, Krajowa Centralna Kasa Spółek Rolniczych z Franciszkiem Stefczykiem jako dyrektorem naczelnym. Pierwsza spółdzielnia mieszkaniowa powstaje w Warszawie – jest to Kooperatywa Wolska, posiadająca własną kamienicę przy ul. Chmielnej 91 i prowadząca tam Zakład Kąpielowy „Zdrowie”; przetrwa ona do 1939 r. Również w Warszawie dr Władysław Dobrzyński, propagator howardowskich idei „miast-ogrodów”, inicjuje powstanie przy Warszawskim Towarzystwie Higienicznym Delegacji do spraw Miast-Ogrodów, a rok później zorganizuje specjalną wystawę na ten temat.

A na świecie?

IX Kongres Syjonistyczny obradujący w Hamburgu podejmuje uchwałę wspierającą tworzenie w będącej wówczas częścią Imperium Ottomańskiego Palestynie żydowskich spółdzielczych osiedli rolniczych nazwanych kibucami (kibbutzim). Pierwszy taki kibuc Degania powstaje w tym samym roku nad Jeziorem Galilejskim stając się pierwowzorem wielu takich inicjatyw w późniejszych latach, zaś kibuce będą jednym z nielicznych na świecie przykładów udanej realizacji utopijnych wizji totalnych spółdzielni wywodzących się od Charlesa Fouriera i Roberta Owena. W Ottawie założony zostaje Spółdzielczy Związek Kanady (obecnie Kanadyjskie Stowarzyszenie Spółdzielcze). Pierwsze spółdzielnie powstają na Cyprze i w Urugwaju.