Rok 1900

Lisków. Członkowie Zarządu Spółdzielni Rolno-Handlowej. W środku ks. prałat W. Bliziński

W wielkopolskim Mogilnie wybitny działacz spółdzielczości finansowej, ks. Piotr Wawrzyniak zakłada pierwszą spółdzielnię rolniczo-handlową, zapoczątkowując ważny ruch tworzenia kolejnego w zaborze niemieckim, a później w całej Polsce, typu spółdzielni zwanych „Rolnikami”. W Liskowie pod Kaliszem (zabór rosyjski) miejscowe probostwo obejmuje młody ks. Wacław Bliziński, który już wkrótce rozpocznie tu budowanie działającego przez niemal 40 lat systemu kilkudziesięciu instytucji lokalnych, których jądro stanowić będzie spółdzielczość wiejska , co uczyni z tej biednej i zdemoralizowanej wsi , kwitnącą „wzorową wieś spółdzielczą”. W Pszczelinie koło podwarszawskiego Brwinowa, przy tutejszej szkole rolniczej Warszawskiego Towarzystwa Pszczelniczo-Ogrodniczego, powstaje pierwsza na ziemiach polskich, a jedna z pierwszych na świecie spółdzielnia uczniowska założona przez działaczkę oświatową i ludową Jadwigę Dziubińską.

A na świecie?

W Paryżu obraduje czwarty już Kongres Międzynarodowego Związku Spółdzielczego poświęcony m.in. relacjom międzynarodowym Związku, partycypacji i rozwojowi hurtu spółdzielczego; kolejny piąty Kongres odbędzie się za dwa lata w Manchester. W Lévis we francuskojęzycznej prowincji Kanady Quebeku, urzędnik parlamentarny Alphonse Desjardin zakłada pierwszą Kasę Ludową (Caisse populaire), zapoczątkowując potężny ruch tworzenia takich spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych w Kanadzie, później w Stanach Zjednoczonych i w wielu innych krajach świata, pierwowzoru współczesnych Związków Kredytowych. Pierwsze spółdzielnie kredytowe powstają także w kontrolowanych przez Wielką Brytanię Indiach. We Francji Charles Gide, prawnik, socjolog i ekonomista, wybitny myśliciel i działacz spółdzielczy, twórca koncepcji „republiki spółdzielczej”, publikuje jedną ze swoich fundamentalnych prac La coopération („Spółdzielczość”).