Rok 1862

W Wielkopolsce i na Pomorzu powstają kolejne banki spółdzielcze systemu Schulze-Delitzscha, wzorowane na utworzonym rok wcześniej banku poznańskim: w Brodnicy, Golubiu-Dobrzyniu i Pleszewie. Ten pierwszy, nazwany Towarzystwo Pożyczkowe dla Przemysłowców miasta Brodnicy, którego inicjatorem był, podobnie jak towarzystwa poznańskiego Mieczysław Łyskowski, istnieje do dzisiaj jako Bank Spółdzielczy w Brodnicy, będąc najstarszą funkcjonującą spółdzielnią w Polsce. W ciągu następnych paru lat utworzonych zostanie jeszcze wiele takich banków, m.in. w Nakle nad Notecią, w Gostyniu, Strzelnie, Bobowie, Środzie Wielkopolskiej, Borku, Inowrocławiu, Kostrzynie, Żninie czy w Rakoniewicach. W Piasecznie koło Gniewu na Pomorzu Gdańskim miejscowy dzierżawca majątku i działacz ludowy Juliusz Kraziewicz zakłada Włościańskie Towarzystwo Rolnicze; podobne mu w wielkopolskiej Sobótce tworzy tutejszy rolnik Jan Szymoniak. Zapoczątkowany zostaje tym samym ruch Kółek Rolniczych na ziemiach polskich, z którego narodzi się później wiele wiejskich spółdzielni.

A na świecie?

W Anhausen w niemieckiej Nadrenii powstaje pierwsza wiejska kasa pożyczkowa założona przez Friedricha Wilhelma Raiffeisena, inspirującego się chrześcijańskimi ideami miłości bliźniego, solidarności, i samopomocy; oznacza to początek potężnego nur tu spółdzielczości raiffeisenowskiej, zrazu w Niemczech, a potem na całym świecie. W Hamburgu utworzona zostaje spółdzielnia mieszkaniowa, druga po berlińskiej na ziemiach niemieckich.