Rok 1844

Karol Libelt, poznański filozof i zwolennik kooperacji, ogłasza pracę O stowarzyszeniach, w której nawołuje do tworzenia „asocjacji” o charakterze spółdzielni wśród chłopów i rzemieślników, w których stawaliby się oni współwłaścicielami swoich przedsiębiorstw i mieli udział w ich zyskach. We Lwowie powstaje Galicyjska Kasa Oszczędności uznawana niekiedy za pierwszy na ziemiach polskich bank spółdzielczy; choć narodziła się z inicjatywy społecznej i spełniała niektóre funkcje późniejszych spółdzielni oszczędnościowo-kredytowych, trudno ją jednak zaliczyć do ruchu stricte spółdzielczego.

A na świecie?

Rok ten powszechnie uważany jest za graniczną datę w historii spółdzielczości. W Rochdale w północnej Anglii, w wynajętym magazynie przy ul. Toad Lane, w dniu 21 grudnia 28 miejscowych tkaczy otwiera skromny sklep Roczdelskiego Stowarzyszenia Sprawiedliwych Pionierów, spółdzielni spożywców, pierwszej, która wprowadziła nowoczesne zasady funkcjonowania, zwane odtąd Zasadami Roczdelskimi i stała się zdolną do przetrwania (istnieje praktycznie do dzisiaj). Działają pierwsze kooperatywy powstałe w Japonii (rolniczo-rzemieślnicza w Hotokusha,1843), a nawet na Islandii (1844). W Stanach Zjednoczonych istnieją wciąż dwa fourierowskie falanstery założone w 1843 roku – Brook Farm w stanie Massachusets i North American Falanx w New Jersey; oba jednak upadną po pewnym czasie.