Rok 1822

Ustawa Towarzystwa Rolniczego Hrubieszowskiego zostaje zatwierdzona przez cara Aleksandra I, inicjatywa Staszica zyskuje więc oficjalnie prawne ramy działania. Rok wcześniej Staszic rozpoczyna organizację górniczych kas brackich czyli kas samopomocy górników; jest więc prekursorem nie tylko spółdzielczości rolniczej, ale i kredytowej. Wtedy też w Witowie i sąsiednich wsiach na Podhalu grupa 83 górali wykupuje znaczny obszar podtatrzańskich terenów leśnych tworząc inną pre-spółdzielczą formę kooperacji – „Wspólnotę Leśną Uprawnionych Ośmiu Wsi”. Na skutek różnego rodzaju matactw, oszukańczych sprzedaży, sprzeniewierzeń dokonywanych przez pełnomocników górali, ci ostatni utracą jednak nad nią kontrolę i odzyskają ją po długotrwałych procesach sądowych, a nawet zbrojnych potyczkach, dopiero po niemal pół wieku, odtąd wspólnie eksploatując lasy i zarządzając nimi. Wspólnota istnieje do dzisiaj.

A na świecie?

W Londynie George Mudie, publicysta i reformator społeczny, zwolennik myśli Owena, rozpoczyna wydawanie tygodnika The Economist (nie ma nic wspólnego z dzisiejszym The Economist) poświęconego ideom kooperatystycznym. Czasopismo długo nie przetrwa, zapoczątkowuje jednak epokę, w której idee spółdzielcze znajdą poczesne miejsce w prasie brytyjskiej, a potem innych krajów. We Francji ukazuje się dwutomowa praca Charlesa Fouriera Traité de l’association domestique-agricole, propagująca tworzenie wspólnot mieszkaniowo-rolniczych, inspirująca wielu reformatorów i działaczy kooperatystycznych wczesnego okresu.